Cumhur Utku ‘Orgeneral Mustafa Muğlalı’ 4 Ekim Söyleşi ve Kitap İmza Günü Trafo’da Gerçekleşti.

6

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

4 Ekim 2025 Cumartesi bu gün saat 16.00 Trafo Kültür Merkezinde Bodrum ADD organizasyonuyla gerçekleşen söyleşide, Emekli Albay Cumhur Utku Orgeneral Mustafa Muğlalı’yı ve olayın iç yüzünü anlatarak Muğla’nın önemli değeri ”Orgeneral Mustafa Muğlalı” kitabını imzaladı.

Cumhur Utku tarafından yazılan “General Muğlalı” kitabı, Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki tartışmalı ve trajik bir olayı — 33 Kurşun Olayı olarak da bilinen 1943 Van Olayını ve bu olayın baş aktörü olarak anılan Orgeneral Mustafa Muğlalı‘yı konu alan söyleşide Cumhur Utku ”1943 yılında, Türkiye’nin İran sınırına yakın olan Van’ın Özalp ilçesinde, sınır kaçakçılığı yapıldığı gerekçesiyle bazı köylüler gözaltına alındığını, dönemin 3. Ordu komutanı olan Orgeneral Mustafa Muğlalı‘nın emriyle bu kişilerden 33’ü, herhangi bir yargı süreci işletilmeden, “kaçmaya çalıştıkları” gerekçesiyle askerler tarafından kurşuna dizilerek infaz edildi‘‘ ifadelerine açıklık getirdi. İddiaların ifade edildiği gibi olmadığını, Emrinde ki binbaşıya verdiği emrin tam olarak ” Silah kullanma yetkisine haiz bulunan her asker veya silah kullanma emrini vermeye yetkili her komutan kanunun tayin etmiş olduğu müsaadeleri yerinde ve zamanında kullanmaz veya silahlarından tamamıyla istifade etmezse,fiilin mahiyetine göre cezalandırılır.” İç hizmetler kanununu söyleyip hatırlattığını ifade etti.

Cumhur Utku kitapta anlatılan bu olayın nasıl gerçekleştiğini şu şekilde anlatıyor. O dönemde sınırda yaşayan bazı köylüler İran’dan kaçak mal getiriyordu. Bu kaçakçılık olayını soruşturmak üzere Muğlalı bölgeye geldi. Sorgulanan kişiler serbest bırakıldıktan sonra tekrar gözaltına alındı. Muğlalı’nın değil binbaşının sözlü emriyle 33 kişi sınır bölgesine götürülerek infaz edildi. Bu olaydan sadece bir kişi kaçarak sağ kurtuldu,

Olay uzun yıllar boyunca gizlendi.1948’de, Demokrat Parti’nin baskılarıyla konu tekrar gündeme geldi.

Muğlalı, 1949 yılında yargılandı ve 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı, ancak cezası ilerleyen yaşı ve sağlık durumu nedeniyle uygulanamadı.1951’de cezaevindeyken hayatını kaybetti.

Cumhur Utku, bu kitapta sadece olayın tarihsel boyutunu değil; aynı zamanda:

• Devletin şiddetle kurduğu ilişkiyi,
• Askerî vesayet anlayışını,
• Doğu ve Kürt coğrafyasına yönelik politikaları,
• Hukukun askıya alınmasını,
• Bireysel sorumluluk ile devlet emri arasındaki sınırları eleştirisel bir bakışla inceliyor.

“General Muğlalı” kitabı, Türkiye tarihinde az bilinen ama çok önemli bir infaz olayını; bu olayın nasıl çarpıtılmaya ve örtbas edilmeye çalışıldığını, devlet-toplum-hukuk üçgeninde ne gibi sorunlar yaşandığını anlatan çarpıcı bir araştırma eseridir. Cumhur Utku’nun “General Muğlalı” kitabı, 1943 yılında Van’ın Özalp ilçesinde yaşanan 33 Kurşun Olayını konu alır. İran sınırında kaçakçılık yaptığı iddia edilen 33 köylü, Orgeneral Mustafa Muğlalı’nın emriyle askerlerce kurşuna dizilerek infaz edilir. Olay uzun süre örtbas edilir, ancak 1948’de gündeme gelir ve Muğlalı yargılanarak mahkûm edilir. Kitap, bu trajik olay üzerinden devlet şiddetini, askeri vesayeti ve hukuk ihlallerini sorgular.

Kitap tanıtım bilgilerinde sadece genel içeriği, amaçlarını ve ana temaları görülüyor: Orgeneral Muğlalı’nın askerlik kariyeri, “33 Kurşun Olayı”, yargılanması ve ardından ortaya çıkan “Muğlalı Sendromu” kavramı öne çıkıyor.

Kitap içeriğini kısaca şöyle özetleyebiliriz :

Devletin Şiddetle İmtihanı

Bu bölümde, yazar Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan itibaren devletin güvenlik politikalarına odaklanır. Özellikle Doğu Anadolu’da devletin “güvenlikçi” refleksleriyle halk üzerindeki baskı ilişkisi anlatılır. Muğlalı olayının bu çerçevede nasıl bir simgeye dönüştüğü vurgulanır.

Muğlalı Kimdir?

Orgeneral Mustafa Muğlalı’nın askerî kariyeri, Kurtuluş Savaşı’ndaki rolleri ve Cumhuriyet’in ilk dönemindeki konumu anlatılır. Sert, disiplinli ve otoriter bir asker profili çizilir. Yazar, Muğlalı’nın sadece bir birey olmadığını; sistemin bir parçası olduğunu vurgular.

1943 Van – Özalp: 33 Kurşun Olayı

Bu bölümde kitabın odak noktası olan 33 Kurşun Olayı ayrıntılarıyla anlatılır:

İran sınırında kaçakçılık yaptığı iddia edilen köylülerin gözaltına alınması,

Serbest bırakılan kişilerin daha sonra tekrar toplanması,

Muğlalı’nın emriyle kurşuna dizilmeleri,

Olayın resmi kayıtlara “kaçmaya çalışırken vuruldular” diye geçmesi,

Bu bölüm, tanıklıklar ve sonradan ortaya çıkan belgelerle olayın arka planını ve örtbas sürecini inceler.

Yıllar Sonra Gelen Hesap: Yargılama

Olayın uzun süre gizli kalmasından sonra, 1948’de Demokrat Parti’nin baskısıyla yeniden gündeme gelmesi anlatılır. Meclis’te verilen soru önergeleri, basındaki tartışmalar ve Muğlalı’nın emekli edildikten sonra tutuklanıp yargılanması süreci ele alınır.

Muğlalı 1949’da yargılanır, 20 yıl hapse mahkûm edilir. Ancak yaşlılığı ve sağlık durumu nedeniyle ceza uygulanmaz; 1951’de cezaevinde hayatını kaybeder.

“Muğlalı Sendromu” Nedir?

Yazar burada “Muğlalı Sendromu” kavramını açıklar. Bu kavram, Türkiye’de özellikle güvenlik bürokrasisinin hukuk dışı uygulamalarının toplum ve siyaset tarafından meşrulaştırılmasını anlatır. Askeri vesayet, cezasızlık kültürü ve Kürt meselesi bağlamında bu kavram derinlemesine incelenir.

Devlet, Asker ve Hukuk Arasındaki Gerilim

Yazar bu bölümde daha genel bir tartışmaya girer. Türkiye’de hukuk, asker ve siyaset arasındaki ilişkiler; özellikle olağanüstü dönemlerde nasıl işlediği ele alınır. 33 Kurşun gibi olayların neden sık sık tekrarlandığı sorgulanır.

Hafıza, Yüzleşme ve Hesaplaşma

Son bölümde, Türkiye’nin geçmişiyle yüzleşme konusundaki eksikliği vurgulanır. 33 Kurşun gibi olayların unutulmasının değil, hatırlanmasının ve adaletle değerlendirilmesinin önemi anlatılır. “Muğlalı sadece bir general değil, bir sistemin parçasıdır” fikriyle kitap noktalanır.

Atatürkçü Düşünce Derneği Bodrum Şube Başkanı Ümit Baltutan

Add Bodrum Şube Başkanı Ümit Baltutan ise ”4 Ekim 2025 Cumartesi saat 16.00 Trafo Kültür Merkezinde Muğla’mızın önemli değeri Orgeneral Mustafa Muğlalı’yı kitabıyla anlatan Emekli Albay Cumhur Utku bizlerle beraber oldu. Bu güzel söyleşi ve imza gününe katılan tüm konuklara Atatürkçü Düşünce Derneği Bodrum Şubesi olarak teşekkür ediyoruz”.Şeklinde konuştu.
Cumhur Utku kimdir?

Emekli Albay Cumhur Utku, 1947 yılında İzmit’in Büyük Derbent köyünde doğmuş, 1998 yılında Piyade Kıdemli Albay rütbesiyle Türk Silahlı Kuvvetleri’nden emekli olmuştur. Askeri eğitimine Selimiye Askeri Ortaokulu ve Kuleli Askeri Lisesi’nde başlamış, 1967 yılında Kara Harp Okulu’nu bitirerek subaylık kariyerine adım atmıştır. Çeşitli birliklerde komutanlık, yöneticilik ve öğretmenlik görevlerinde bulunmuş, ayrıca Komando ve Kara Havacılık Okullarında da görev yapmıştır.

Emekliliğinden sonra, Türk Silahlı Kuvvetleri Mehmetçik Vakfı’nda Yatırım ve İşletmeler Şube Müdürlüğü ve Sigorta ve Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi Müdürlüğü gibi görevlerde bulunmuştur.

Cumhur Utku, askeri kariyerinin ardından yazarlık kariyerine yönelmiş ve özellikle Türk tarihine, devrimlere ve askeri olaylara dair eserler kaleme almıştır. Eserlerinde, tarihsel olayları ve kişileri derinlemesine inceleyerek, okuyucularına farklı bir bakış açısı sunmayı amaçlamıştır.

Cumhur Utku’nun Eserleri

1. General Muğlalı Sendromu
   Mustafa Muğlalı’nın hayatını ve mücadelesini anlatan bir roman.
2. İhtilal Mektupları & 27 Mayıs 1960 Anıları
   27 Mayıs 1960 darbesi sırasında yaşananları ve dönemin önemli figürleriyle ilgili anıları içeren bir eser.
3. Selimiye Günleri: Bir Askeri Ortaokulun İzleri
   Selimiye Askeri Ortaokulu’nun tarihini ve öğrencilik yıllarını anlatan bir çalışma.
4. Devrimin Çoban Yıldızı: Mustafa Necati
   Mustafa Necati’nin hayatını ve Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim alanındaki katkılarını ele alan bir biyografi.
5. Eylül Yalanları
   12 Eylül 1980 darbesinin ardından yaşananları ve toplum üzerindeki etkilerini konu alan bir eser.
6. Konuşmalar
   Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki önemli konuşmaları derleyen bir kitap.
7. 14’lerden Suphi Karaman’a İhtilal Mektupları
   14’ler grubunun üyelerinden Suphi Karaman’a yazılan mektupları içeren bir derleme.
8. Bekledik de Gelmedin: Afetlerde Türk Ordusunun Kullanılmamasına İlişkin Bir Çalışma
   Afet durumlarında Türk Ordusu’nun rolü ve etkinliği üzerine bir analiz.

Cumhur Utku’nun eserleri, tarihsel olayları ve figürleri derinlemesine inceleyerek, okuyucularına farklı bir perspektif sunmaktadır.